1919 — pierwszy zastęp w Olsztynie

Za początek zorganizowanej działalności harcerskiej na Warmii i Mazurach przyjmuje się 1919 rok. W Olsztynie pierwszy zastęp harcerski utworzył wówczas Zbigniew Pieniężny.

Było to przedsięwzięcie pionierskie. Harcerstwo dopiero budowało swoją pozycję w odrodzonej Polsce, natomiast znaczna część Warmii i Mazur pozostawała poza granicami Rzeczypospolitej. Brakowało przygotowanych instruktorów, podręczników, mundurów i odpowiedniego zaplecza. Dodatkowym utrudnieniem była sytuacja polityczna i ograniczenia dotyczące polskiej działalności społecznej.

Pierwszy zastęp działał zaledwie kilka miesięcy, ale jego znaczenie wykraczało poza długość samej działalności. Był pierwszym sygnałem, że metoda skautowa i harcerska może stać się narzędziem pracy wychowawczej z polską młodzieżą również na Warmii i Mazurach.

1920 — harcerstwo wobec plebiscytu

W czerwcu 1920 roku Ministerstwo Spraw Wojskowych w Warszawie powołało Naczelną Komendę Organizacji Harcerskiej na Warmii i Mazurach z siedzibą w Działdowie. Jej komendantem został Adam Ciołkosz.

Jednym z głównych zadań organizacji było wspieranie polskiej działalności społecznej przed plebiscytem na Warmii, Mazurach i Powiślu. Harcerstwo od samego początku swojego istnienia w regionie zostało więc związane nie tylko z wychowaniem młodzieży, lecz również z działalnością obywatelską, społeczną i podtrzymywaniem polskiej tożsamości.

Po niekorzystnym dla Polski wyniku plebiscytu działalność Komendy została w październiku 1920 roku zawieszona. Idea harcerska jednak nie zniknęła.

Powrót harcerstwa

Zbigniew Pieniężny zdobywał dalsze doświadczenia instruktorskie. W 1923 roku ukończył kurs organizowany w Sulejowie, a rok później podjął kolejną próbę utworzenia drużyny w Olsztynie.

Nadal brakowało jednak naturalnego zaplecza dla rozwoju ruchu. Na Warmii nie istniała jeszcze rozbudowana sieć polskich szkół, które w innych częściach kraju były jednym z podstawowych miejsc powstawania drużyn harcerskich.

Przełom nastąpił pod koniec lat dwudziestych i na początku lat trzydziestych. Wraz z rozwojem polskiego szkolnictwa pojawili się nauczyciele znający harcerską metodę wychowawczą i posiadający wcześniejsze doświadczenia w Związku Harcerstwa Polskiego.

Od 1931 roku zaczęły ponownie powstawać drużyny. Wśród osób szczególnie związanych z rozwojem ruchu znaleźli się Edward Turowski, Otylia Teszner-Grot, Jan Hedrych i Anna Sendrowska.

Hufiec Wschodniopruski

Faktycznym komendantem Hufca został Ryszard Knosała. Jako obywatel Polski nie mógł jednak oficjalnie kierować polską organizacją działającą na terenie Niemiec. Dlatego formalnie funkcję komendanta pełnił Leon Włodarczak.

Kierownictwo Hufca tworzyli również Alfons Barczewski i Antoni Kellmann, Józef Tomke, Otylia Teszner oraz Jadwiga Gnatowska. Opiekunem Hufca został ks. Wacław Osiński.

Powstanie wspólnej struktury pozwoliło znacznie sprawniej przygotowywać nowych drużynowych i zastępowych. Od 1936 roku organizowano szkolenia m.in. w Uniszewie i Pluskach. Dzięki temu tworzone były kolejne drużyny, a harcerska działalność obejmowała następne miejscowości.

W 1937 roku w Domu Polskim w Olsztynie odbył się zlot drużyn z Warmii. Był nie tylko spotkaniem młodzieży, ale również wyraźną manifestacją obecności polskiego ruchu harcerskiego na tych ziemiach.

Hufiec Warmiński i narastające represje

W 1938 roku drużyny działające na Powiślu zostały włączone do Hufca Malborskiego. Dotychczasowy Hufiec Wschodniopruski został przekształcony w Hufiec Warmiński. Jego komendantką została Otylia Grot.

Był to jednocześnie czas coraz silniejszych represji wobec polskich organizacji. Działalność harcerska zaczęła przyjmować niemal konspiracyjny charakter. Ograniczano publiczne wystąpienia i przemarsze, aby nie dawać władzom niemieckim pretekstu do kolejnych interwencji.

Gdy zamykano polskie szkoły, zbiórki harcerskie stawały się jednym z miejsc podtrzymywania języka, historii i polskiej kultury. Czytano polskie książki, śpiewano pieśni i uczono się historii.

Mimo narastającego zagrożenia jeszcze w lipcu 1939 roku nad jeziorem Serwent odbył się zlot harcerski. Kilka tygodni później rozpoczęła się II wojna światowa.

Wojna i strata pokolenia instruktorów

Po rozpoczęciu wojny wielu działaczy polskich zostało aresztowanych. Część instruktorów trafiła do więzień i obozów koncentracyjnych.

Podczas wojny zginęli m.in. Ryszard Knosała, Leon Włodarczak, Józef Grot, Tadeusz Pezała i Jan Maza.

Wojna brutalnie przerwała rozwój ruchu, ale pamięć o jego twórcach oraz doświadczenie przedwojennych środowisk stały się częścią dziedzictwa, do którego powrócono po 1945 roku.

Po zakończeniu II wojny światowej Warmia i Mazury znalazły się w granicach Polski. Region był jednak bardzo mocno zniszczony. Trwało tworzenie nowych struktur administracyjnych, szkolnictwa i życia społecznego. W takich warunkach odradzało się również harcerstwo.

Pierwsza drużyna po wojnie

Już w czerwcu 1945 roku przy gimnazjum męskim w Olsztynie powstała pierwsza powojenna drużyna harcerska. Wraz z rozpoczęciem roku szkolnego zaczęły tworzyć się kolejne środowiska.

We wrześniu 1945 roku utworzono Komendę Chorągwi Harcerek w Olsztynie. Jej pierwszą komendantką została hm. Maria Osipow.

Siedzibą struktur harcerek i harcerzy była Stanica Harcerska przy ul. Bałtyckiej 5 w Olsztynie.

Harcerstwo w służbie odbudowy

Powojenni harcerze nie ograniczali swojej działalności do tradycyjnych zbiórek. Region potrzebował realnej pomocy.

W ramach akcji „Harcerze Swojemu Miastu” młodzi ludzie uczestniczyli w porządkowaniu zniszczonych miejscowości i pomagali przy odbudowie.

Prowadzono także Harcerską Służbę Ochrony Obywateli. Harcerze wskazywali miejsca szczególnie niebezpieczne, uszkodzone budynki oraz inne zagrożenia dla mieszkańców.

Już w pierwszych miesiącach powojennego funkcjonowania wyraźnie pojawił się więc wzorzec, który później wielokrotnie będzie powracał w historii Chorągwi: harcerski program połączony z realną służbą na rzecz lokalnej społeczności.

Budowanie własnego zaplecza

W czerwcu 1947 roku rozpoczęto wydawanie biuletynu „Harcerski Głos Warmii”. Pismo pomagało integrować środowiska rozproszone na dużym obszarze i przekazywać informacje dotyczące programu, kształcenia oraz najważniejszych wydarzeń.

We wrześniu tego samego roku powstała Harcerska Spółdzielnia Sportowo-Turystyczna „TROP”. Jej zadaniem było zaopatrywanie środowisk w sprzęt harcerski, sportowy i turystyczny.

Pierwsze zmiany w kierownictwie

Pierwszy komendant Warmińsko-Mazurskiej Chorągwi Harcerzy hm. dr Konrad Zembrzuski zakończył pełnienie funkcji 31 marca 1947 roku.

Od 1 kwietnia 1947 roku obowiązki komendanta przejął Jan Bojarski.

Równolegle rozwijała się Chorągiew Harcerek. Obok hm. Marii Osipow znaczącą rolę w jej działalności odegrała również Halina Urbanowicz-Woyke.

Połączenie struktur — 1949

28 lutego 1949 roku dotychczas odrębne struktury harcerek i harcerzy zostały połączone.

Powstała jedna Warmińsko-Mazurska Chorągiew ZHP oraz wspólne hufce. Początkowo kierował nią Jan Bojarski.

Od 1 czerwca 1949 roku komendantem był hm. Stanisław Tuński.

1950 — przerwanie ciągłości organizacyjnej

W 1950 roku, w ramach ogólnopolskich przemian dotykających ZHP, Chorągiew Warmińsko-Mazurska została rozwiązana.

Jej miejsce zajęły struktury podporządkowane Związkowi Młodzieży Polskiej. Formalna ciągłość organizacyjna została przerwana na kilka lat.

Nie zniknęli jednak ludzie mający harcerskie doświadczenie. Wielu dawnych instruktorów odegrało ważną rolę kilka lat później, gdy pojawiła się możliwość odbudowy Związku.

Przemiany polityczne 1956 roku przyniosły możliwość odrodzenia Związku Harcerstwa Polskiego.

Na Warmii i Mazurach szczególne znaczenie miał I Zjazd Instruktorów Harcerskich Warmii i Mazur, który odbył się 16 grudnia 1956 roku.

Zjazd reaktywował pracę Komendy Chorągwi i uchwalił nowy program działania. Rozpoczął się kolejny rozdział rozwoju harcerstwa w regionie.

Nowe akcje programowe

Pod koniec lat pięćdziesiątych rozpoczęto dwie duże akcje programowe: „Kormoran” i „Perkoz”, realizowane w latach 1959–1961.

Te działania bardzo dobrze pokazywały charakter harcerstwa Warmii i Mazur: program związany z przyrodą, krajobrazem, wodą, turystyką i poznawaniem własnego regionu.

Z jednej z tych akcji wyrosło miejsce, którego nazwa w kolejnych dekadach stała się rozpoznawalna w całym ZHP.

Powstaje „Perkoz”

Na początku lat sześćdziesiątych podjęto decyzję o budowie stałego ośrodka szkoleniowego na półwyspie Waszeta nad Jeziorem Plusznym.

24 czerwca 1963 roku, podczas zlotu „Jesteśmy tu”, wmurowano kamień węgielny pod przyszły ośrodek.

Budowa trwała przez następne lata. Powstawało miejsce mające służyć kursom, spotkaniom instruktorskim, obozom i pracy programowej.

Szczególną rolę w tym procesie odegrał hm. Kazimierz Marcyniuk, komendant Chorągwi w latach 1962–1969.

Był to czas rozbudowy harcerskiego zaplecza w całym regionie. Rozwijały się ośrodki i miejsca obozowe, a Chorągiew coraz mocniej zaznaczała swoją obecność jako duża i sprawnie działająca organizacja.

Związki harcerstwa Warmii i Mazur z Grunwaldem są starsze niż samo nadanie Chorągwi imienia.

W 1960 roku, podczas obchodów 550. rocznicy bitwy pod Grunwaldem, harcerze Warmii i Mazur współtworzyli wielkie wydarzenia na historycznym polu bitwy.

Grunwald coraz silniej stawał się częścią programu Chorągwi. W 1962 roku Chorągiew otrzymała sztandar.

W kolejnych latach rozpoczęto kampanię związaną ze zdobywaniem imienia Grunwaldu oraz rozwijano współzawodnictwo drużyn.

Nadanie imienia nie było zakończeniem pracy z bohaterem. Było początkiem wieloletniego programu.

Rozwijano Akcję Grunwald. Drużyny poznawały historię regionu, podejmowały działania na rzecz lokalnych społeczności, wykonywały zadania programowe i zdobywały miano Drużyn Grunwaldzkich.

W latach 1976–1977 program został ponownie intensywnie rozwinięty. Ważne miejsce zajmowały Grunwald i Dąbrówno, poznawanie lokalnej historii, służba i praca nad własnym środowiskiem.

Z tych doświadczeń wyrosły kolejne przedsięwzięcia: akcja „Harcerze-Grunwaldowi”, Odznaka Grunwaldzka, a ostatecznie Wspólnota Drużyn Grunwaldzkich.

Drugim wielkim symbolem harcerskiej służby na Warmii i Mazurach stał się Frombork.

Miasto zostało podczas II wojny światowej zniszczone w około 80 procentach. Tymczasem w 1973 roku przypadała 500. rocznica urodzin Mikołaja Kopernika, którego życie i działalność były nierozerwalnie związane z Fromborkiem.

W 1966 roku rozpoczęły się przygotowania oraz pierwsze działania związane z późniejszą Operacją.

Zasadniczy etap Operacji 1001-Frombork realizowano w latach 1967–1973.

Było to jedno z największych przedsięwzięć społecznych i wychowawczych w powojennej historii Związku Harcerstwa Polskiego.

Harcerze pracują dla miasta

Operacja nie ograniczała się do jednej formy działania. Program został podzielony na kilka kierunków.

Harcerki i harcerze pomagali na poczcie, w muzeum i innych instytucjach. Prowadzili informację turystyczną, pracowali na wykopaliskach archeologicznych, organizowali wydarzenia kulturalne, pomagali mieszkańcom i popularyzowali historię miasta.

Szczególną rolę pełniło zgrupowanie Chorągwi Warmińsko-Mazurskiej, które było gospodarzem terenu.

W ciągu kilku lat przez Frombork przewinęły się dziesiątki tysięcy harcerek i harcerzy z całej Polski.

Wśród nich było 2047 harcerek i harcerzy z Warmii i Mazur. Aż 344 osoby z naszej Chorągwi otrzymały tytuł Honorowego Obywatela Fromborka.

Po zakończeniu Operacji

Zasadnicza część Operacji zakończyła się w 1973 roku. Nie zakończyła się jednak relacja harcerstwa z Fromborkiem.

Chorągiew Warmińsko-Mazurska objęła miasto swoim patronatem. Trwał on do reformy administracyjnej w 1975 roku, kiedy Frombork znalazł się w nowym województwie elbląskim.

Pamięć o Operacji przetrwała następne dekady i nadal stanowi jeden z najważniejszych elementów historycznej tożsamości Chorągwi.

Operacja Agroregion

W 1973 roku rozpoczęto kolejne wieloletnie przedsięwzięcie — Operację Agroregion, prowadzoną do 1980 roku.

Jej istotą było budowanie współpracy między drużynami, hufcami a instytucjami działającymi na Warmii i Mazurach.

Zadania obejmowały m.in. działania na rzecz rolnictwa, turystyki, rekreacji, ochrony środowiska oraz edukacji dzieci mieszkających na terenach wiejskich.

Była to kolejna wielka propozycja pokazująca, że program harcerski może wynikać bezpośrednio z potrzeb regionu i jego mieszkańców.

Marian Andruszkiewicz

Ważną postacią harcerstwa Warmii i Mazur w latach siedemdziesiątych był Marian Andruszkiewicz.

Przez kilka lat kierował Hufcem ZHP w Nowym Mieście Lubawskim, a następnie przeszedł do pracy w Komendzie Chorągwi.

Od maja 1972 roku kierował Wydziałem Młodzieży Starszej Komendy Chorągwi. Był więc bezpośrednio związany z jednym z ważnych obszarów programowych tamtego okresu.

Jego droga instruktorska — od lokalnego hufca, przez pracę w wydziale programowym, aż po kierowanie całą Chorągwią — dobrze pokazuje model rozwoju kadry charakterystyczny dla ZHP.

Szkoła Harcerstwa Starszego „Perkoz”

„Perkoz”, który od 1969 roku funkcjonował jako ośrodek centralny ZHP, w latach osiemdziesiątych ponownie stał się miejscem wyjątkowego eksperymentu programowego.

9 września 1983 roku zainaugurowano działalność Szkoły Harcerstwa Starszego „Perkoz”.

Nie miała być jedynie miejscem organizowania kolejnych kursów. Jej zadaniem było poszukiwanie nowych rozwiązań programowych, rozwijanie metodyki starszoharcerskiej, tworzenie materiałów, prowadzenie seminariów i wymiana doświadczeń instruktorów.

Dzięki temu „Perkoz” jeszcze mocniej zapisał się w historii całego Związku Harcerstwa Polskiego jako miejsce myśli, eksperymentu i rozwoju instruktorskiego.

„Harcerze-Grunwaldowi”

W latach 1985–1988 Chorągiew prowadziła akcję „Harcerze-Grunwaldowi”.

Drużyny podejmowały działania służby w swoich środowiskach, pracowały na rzecz Pól Grunwaldzkich i ich otoczenia, uczestniczyły w przedsięwzięciach programowych i historycznych.

Najbardziej zaangażowani instruktorzy mogli otrzymać odznakę „Zasłużony w Akcji Harcerze-Grunwaldowi”.

W 1985 roku na Grunwaldzie odbyła się Polowa Zbiórka Harcerzy Starszych.

Zlot ZHP 1988

Trzy lata później Warmia i Mazury stały się gospodarzem wielkiego Zlotu ZHP 1988.

Było to jedno z największych wydarzeń harcerskich tamtej dekady. Wzięły w nim udział tysiące młodych ludzi z całej Polski.

To właśnie wtedy po raz pierwszy drużynom wręczono Odznaki Grunwaldzkie.

Doświadczenia wcześniejszych akcji, pracy z tradycją Grunwaldu oraz Zlotu 1988 bezpośrednio prowadziły do powstania kilka lat później ruchu, który działa do dziś.

Przełom 1989 roku rozpoczął nowy rozdział dla całej Polski, Związku Harcerstwa Polskiego i Chorągwi Warmińsko-Mazurskiej.

W 1989 roku funkcję komendantki objęła hm. Małgorzata Arendt.

ZHP rozpoczął proces zmian organizacyjnych i programowych. Otwierały się nowe możliwości współpracy międzynarodowej, kontaktów skautowych i organizowania przedsięwzięć, które jeszcze kilka lat wcześniej były trudne lub niemożliwe.

W 1990 roku podczas Zlotu Grunwaldzkiego odbyła się pierwsza oficjalna harcerska msza polowa na Polach Grunwaldzkich.

Rok później harcerki i harcerze uczestniczyli w Białej Służbie podczas wizyty Jana Pawła II w Olsztynie.

12 maja 1991 — Wspólnota Drużyn Grunwaldzkich

Wspólnota nie była pomysłem oderwanym od wcześniejszych doświadczeń. Była bezpośrednią kontynuacją Akcji Grunwald, współzawodnictwa drużyn, działań „Harcerze-Grunwaldowi”, Odznaki Grunwaldzkiej oraz doświadczeń Zlotu ZHP 1988.

Grunwald stał się punktem wyjścia do pracy z historią lokalną, wychowaniem patriotycznym i obywatelskim, służbą, samorozwojem oraz odpowiedzialnością za własne środowisko.

Drużyny należące do Wspólnoty realizują program prowadzący do zdobycia Tytułu Drużyny Grunwaldzkiej i Odznaki Grunwaldzkiej.

Barbara Bogdańska-Pawłowska

Szczególne miejsce w tej historii zajmuje hm. Barbara Bogdańska-Pawłowska.

Była instruktorką ZHP, członkinią władz Związku i przez dwadzieścia lat przewodniczącą Wspólnoty Drużyn Grunwaldzkich.

Potrafiła z regionalnej tradycji zbudować ruch skupiający środowiska z wielu chorągwi. Jej działalność sprawiła, że Grunwald stał się nie tylko miejscem dorocznego zlotu, lecz żywą ideą programową.

Reorganizacja 1992 roku

W 1992 roku ZHP przeprowadził dużą reorganizację terytorialną. Liczbę chorągwi w Polsce zmniejszono z 49 do 25.

W wyniku tych zmian Chorągiew Warmińsko-Mazurska stała się bardzo dużą strukturą obejmującą aż 28 hufców.

W jej skład wchodziły wówczas środowiska m.in. z Olsztyna, Elbląga, Suwałk, Augustowa, Sejn, Ełku, Giżycka, Iławy, Ostródy, Szczytna, Węgorzewa, Prabut i wielu innych miejscowości.

Połączenie środowisk oznaczało również spotkanie różnych tradycji. Jednym z programów, które zostały przyjęte szerzej przez Chorągiew, były „Krajobrazy Północy”.

50-lecie — 1995

W 1995 roku obchodzono 50-lecie powojennej Chorągwi Warmińsko-Mazurskiej.

Centralnym wydarzeniem był Zlot Harcerzy Warmii i Mazur w Olsztynie.

Jubileusz był okazją do spotkania pokoleń, prezentowania działalności ZHP mieszkańcom oraz przypomnienia historii lokalnych hufców.

Początek XXI wieku oznaczał dalsze rozwijanie historycznych tradycji, ale również stopniową modernizację organizacji.

Frombork nadal łączy pokolenia

W 2001 roku zorganizowano Zlot Honorowych Obywateli Fromborka, związany z rocznicą rozpoczęcia Operacji 1001-Frombork.

Spotkanie zgromadziło ludzi, dla których praca sprzed kilkudziesięciu lat nadal pozostawała jednym z najważniejszych harcerskich doświadczeń.

Kolejne pokolenia instruktorów otrzymywały dzięki temu nie tylko wiedzę o historii, ale również bezpośrednie świadectwo ludzi, którzy ją tworzyli.

Jubileusze i pamięć

W kolejnych latach rosło znaczenie działań dokumentujących przeszłość. Prowadzono działalność Komisji Historycznej, gromadzono dokumenty, publikowano opracowania i organizowano spotkania seniorów.

W 2015 roku, podczas obchodów 70-lecia Chorągwi, odbyła się w Olsztynie konferencja naukowo-instruktorska „Wychowanie przez specjalności”.

Przypominano podczas niej różne obszary działalności Chorągwi: historię „Perkoza”, specjalności wodne, pracę programową, kształcenie i ludzi, którzy przez dziesięciolecia tworzyli harcerstwo na Warmii i Mazurach.

W 2018 roku funkcję Komendanta Chorągwi objął hm. Maciej Micielski.

Kolejne lata przyniosły rozwój programu, kształcenia, współpracy z partnerami społecznymi i samorządowymi oraz coraz bardziej profesjonalne zarządzanie dużą organizacją i jej majątkiem.

„Perkoz” ponownie blisko Chorągwi

Jednym z najważniejszych procesów współczesnej historii było ponowne silne związanie Chorągwi z Ośrodkiem Szkoleniowo-Wypoczynkowym „Perkoz”.

Po wielu dekadach funkcjonowania ośrodka jako jednostki centralnej ZHP na początku lat dwudziestych XXI wieku Chorągiew zaczęła ponownie odpowiadać za jego codzienne prowadzenie.

Rozpoczęto remonty, inwestycje, porządkowanie zaplecza i rozwój programu. „Perkoz” ponownie stał się jednym z głównych miejsc wydarzeń, kursów i spotkań Chorągwi.

2023 — 50 lat od zakończenia Operacji 1001-Frombork

W 2023 roku przypadła 50. rocznica zakończenia Operacji 1001-Frombork.

Do miasta ponownie przyjechali dawni uczestnicy Operacji, Honorowi Obywatele Fromborka, instruktorzy i współczesne pokolenie harcerzy.

Główne uroczystości odbyły się w sierpniu. Jednym z ich symbolicznych momentów było otwarcie bulwaru poświęconego harcerzom i ich wkładowi w odbudowę miasta.

Po pięćdziesięciu latach spotkali się ludzie, którzy własnymi rękami odbudowywali Frombork, oraz młodzi harcerze, dla których wydarzenia z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych były już historią.

Cztery wspólne cele

Współczesna Chorągiew coraz mocniej porządkowała również kierunki swojej działalności wychowawczej.

80-lecie Chorągwi — 2025

W 2025 roku Chorągiew obchodziła 80-lecie powojennej działalności.

Jubileuszowi towarzyszyło przypomnienie znacznie starszej historii harcerstwa na Warmii i Mazurach, której początki sięgają 1919 roku.

Jednym z najważniejszych wydarzeń był Zlot 4 Stron Świata Warmii i Mazur.

Jubileusz nie był wyłącznie świętem Komendy Chorągwi. Miał przypominać, że historia organizacji składa się przede wszystkim z historii hufców, gromad, drużyn i ludzi działających lokalnie.

Zmiana komendanta

Jesienią 2025 roku zakończył się okres kierowania Chorągwią przez hm. Macieja Micielskiego.

Funkcję Komendanta Chorągwi objął hm. Mateusz Szulc.

W pracy nowej Komendy mocno zaakcentowano zasadę „Mocna Chorągiew siłą swoich hufców”.

Oznacza ona koncentrację na jakości codziennej pracy hufców, wzmacnianiu drużynowych i instruktorów oraz tworzeniu takiego zaplecza, które ułatwia lokalnym środowiskom prowadzenie dobrego harcerstwa.

2026 — rok wielkich rocznic

W 2026 roku spotkało się kilka szczególnych rocznic.

Minęło 60 lat od nadania Chorągwi imienia Grunwaldu oraz 60 lat od otwarcia „Perkoza”.

Jednocześnie Wspólnota Drużyn Grunwaldzkich świętowała swoje 35-lecie.

W dniach 13–19 lipca 2026 roku odbył się LIV Ogólnopolski Zlot Grunwaldzki.

Dokładnie sześćdziesiąt lat po nadaniu imienia kolejne pokolenie harcerek i harcerzy ponownie spotkało się na Polach Grunwaldzkich.

We wrześniu 2026 roku świętowano również 60-lecie „Perkoza”.

Historia ośrodka — od akcji programowej, przez budowę, centralną szkołę instruktorską i wielkie przedsięwzięcia programowe, aż po współczesne wydarzenia Chorągwi — dobrze pokazuje ciągłość kolejnych harcerskich pokoleń.

Odtworzenie pełnej listy osób kierujących Chorągwią przed 1989 rokiem jest nadal częścią pracy historycznej.

W pierwszych latach po wojnie osobno funkcjonowały struktury harcerek i harcerzy, dlatego część funkcji nakłada się w czasie. W przypadku niektórych kadencji z lat pięćdziesiątych, siedemdziesiątych i osiemdziesiątych zachowana dokumentacja pozwala potwierdzić osobę, ale nie zawsze dokładną datę rozpoczęcia lub zakończenia funkcji.

Dzisiejsza Chorągiew Warmińsko-Mazurska ZHP jest regionalną wspólnotą gromad, drużyn, szczepów, hufców oraz zespołów instruktorskich działających na terenie województwa warmińsko-mazurskiego.

Tworzą ją tysiące zuchów, harcerek, harcerzy, harcerzy starszych, wędrowników i instruktorów.

Najważniejsza część działalności nie odbywa się jednak podczas wielkich jubileuszy i zlotów, lecz podczas cotygodniowych zbiórek gromad i drużyn. To właśnie tam kolejne pokolenia młodych ludzi uczą się odpowiedzialności, samodzielności, współpracy i służby.

Komenda Chorągwi oraz zespoły instruktorskie wspierają hufce m.in. w zakresie programu, metodyki, kształcenia, pracy z kadrą, organizacji, finansów, bezpieczeństwa, promocji i zarządzania majątkiem.

Chorągiew współpracuje z administracją publiczną, samorządami, szkołami, uczelniami, instytucjami kultury, organizacjami społecznymi i wieloma partnerami regionalnymi.

Jednocześnie nadal żywe pozostają wielkie tradycje, które kształtowały ją przez dziesięciolecia.

Grunwald nadal gromadzi kolejne pokolenia harcerzy. Frombork pozostaje symbolem wielkiej służby. „Perkoz” nadal jest miejscem spotkania, kształcenia i rozwoju.